WILLEMSTAD - Moeten advocaten die op Curaçao willen werken het Papiamentu beheersen? Docent en ondernemer Eugène Maduro betoogt in deze opiniebijdrage dat dit geen vorm van uitsluiting is, maar een voorwaarde voor goede rechtsbijstand en respect voor de Curaçaose samenleving.
door | Eugène Maduro
De discussie over de vraag of advocaten die op Curaçao willen werken het Papiamentu moeten beheersen, heeft uiteenlopende reacties opgeroepen. Sommige Nederlanders die op het eiland wonen, beschouwen zo’n taaleis als een onnodige beperking of een extra drempel. Maar de kwestie verdient een bredere blik.
Het gaat niet om uitsluiting, maar om toegang tot het recht, professionele verantwoordelijkheid en respect voor de samenleving waarin iemand werkt.
Een advocaat kent niet alleen de wet. Een advocaat vertegenwoordigt mensen, luistert naar hun verhaal en moet kunnen begrijpen wat zij bedoelen. Op Curaçao is Papiamentu voor een groot deel van de bevolking de taal waarin mensen denken, voelen en hun ervaringen het meest nauwkeurig kunnen verwoorden.
Dat is juist in de rechtspraktijk van groot belang. Wie betrokken raakt bij een strafzaak, arbeidsconflict, echtscheiding of geschil met de overheid, bevindt zich vaak in een kwetsbare positie.
Zo iemand moet zijn verhaal kunnen vertellen in de taal waarin hij zich het beste kan uitdrukken. Een advocaat die die taal niet begrijpt, loopt het risico belangrijke nuances te missen.
Dec Curaçaose rechtsorde
De Nederlandse taal blijft belangrijk binnen de Curaçaose rechtsorde. Veel wetten, rechterlijke uitspraken en juridische opleidingen zijn Nederlandstalig. Het beheersen van het Nederlands is daarom voor veel juristen noodzakelijk. Maar daaruit volgt niet dat kennis van het Papiamentu overbodig is. Een jurist moet zowel juridische teksten kunnen doorgronden als begrijpelijk met cliënten kunnen communiceren.
Nederland kent zelf het belang van taal voor identiteit en maatschappelijke deelname. Het Nederlands is door de eeuwen heen bewust ontwikkeld en versterkt als taal van bestuur, onderwijs, wetenschap en cultuur. Niemand vindt het vreemd dat mensen die in Nederland een publieke of maatschappelijke functie vervullen geacht worden de Nederlandse taal te begrijpen.
Waarom zou een vergelijkbare verwachting op Curaçao dan onredelijk zijn?
Het Papiamentu heeft bovendien lange tijd niet dezelfde institutionele waardering gekregen als het Nederlands. Juist daarom is het belangrijk dat de taal niet alleen thuis, op straat of in de cultuur wordt gebruikt, maar ook serieus wordt genomen in het onderwijs, het bestuur en de rechtspraktijk. Een taal krijgt pas werkelijk een gelijkwaardige positie wanneer burgers haar ook kunnen gebruiken op momenten waarop hun rechten en belangen op het spel staan.
Van advocaten mag daarom een functionele beheersing van het Papiamentu worden verlangd. Dat hoeft niet te betekenen dat iedere advocaat vanaf de eerste werkdag foutloos Papiamentu spreekt. Er kan worden gewerkt met een redelijk taalniveau, scholing en een overgangstermijn. Het uitgangspunt moet echter duidelijk zijn: wie zich duurzaam op Curaçao vestigt om hier mensen juridisch bij te staan, behoort zich ook in de taal van die mensen te verdiepen.
Niet tegen Nederlanders
Dat is geen maatregel tegen Nederlanders of tegen het Nederlands. Buitenlandse deskundigheid kan waardevol zijn en Curaçao is een meertalige samenleving. Maar meertaligheid betekent niet dat de lokale taal steeds moet wijken voor de taal van degene die van buiten komt. Van professionals mag juist worden verwacht dat zij zich aanpassen aan de samenleving waarin zij hun beroep uitoefenen.
Het respecteren en versterken van het Papiamentu maakt het Nederlands niet minderwaardig. Het betekent dat Curaçao als land binnen het Koninkrijk de ruimte neemt om zijn eigen taal, cultuur en identiteit volwaardig te ontwikkelen.
Een taal die groeit, bedreigt geen andere taal. Een taal die groeit, versterkt een gemeenschap — en maakt in dit geval ook het recht toegankelijker.
